Opinie Motie Lodders signaleert een terecht knelpunt bij carve out

  • Herman Kappelle
  • 16 juni 2017

De Pensioenwet verhindert een splitsing van een fonds in een deel voor gepensioneerden en een deel voor actieve deelnemers. Herman Kappelle is het met Kamerlid Helma Lodders eens dat die blokkade moet verdwijnen.

Herman Kappelle Bij een carve out is sprake van een splitsing van diverse groepen van personen in een pensioenregeling over meerdere pensioenuitvoerders. Afgelopen week diende Helma Lodders (VVD) een motie in bij de behandeling van de Verzamelwet Pensioenen 2017. Zij constateert dat een carve out theoretisch mogelijk is, maar dat de Pensioenwet een praktische blokkade opwerpt.

Het Kamerlid vraagt de staatssecretaris DNB te vragen of die een blokkade van de carve out ervaart en hoe deze is op te lossen. Staatssecretaris Klijnsma reageerde terughoudend en stelde dat sprake zou zijn van nieuw beleid dat zij als demissionair bewindspersoon niet kon omhelzen. Een reactie die verbazing wekt, omdat helemaal geen sprake is van nieuw beleid, maar van een bestaande belemmering in de Pensioenwet.

Een carve out waarbij het pensioenfonds de pensioenrechten van de gepensioneerden overdraagt aan een verzekeraar kan tot hogere – en onvoorwaardelijke – toeslagen leiden dan bij het pensioenfonds. Daarnaast zijn de nominale pensioenrechten zekerder bij een verzekeraar. De pensioenrechten kunnen daar niet worden gekort. Voor de bij het pensioenfonds achterblijvende deelnemers kan er in het strategisch beleggingsbeleid een verschuiving naar zakelijke waarden plaatsvinden, wat leidt tot hogere verwachte pensioenuitkomsten.

Het door Lodders gesignaleerde probleem is dat ook ná een carve out sprake moet zijn van gelijke behandeling van gewezen deelnemers en gepensioneerden bij het toekennen van toeslagen (art. 58 Pensioenwet). Cruciaal hierbij is dat het criterium voor het recht op dezelfde toeslag is, dat sprake is van gewezen deelnemers en gepensioneerden die hebben deelgenomen aan dezelfde pensioenregeling. Wie de uitvoerder van (een deel van) die regeling is, is daarbij niet relevant. Ook na de carve out blijft voor de gepensioneerden en de slapers sprake van pensioenrechten die zijn opgebouwd uit hoofde van dezelfde pensioenregeling.

Dat leidt niet alleen tot grote (administratieve) lasten en uitvoeringsproblemen, maar ook kan de situatie ontstaan waarin de dekkingsgraad van het overdragende pensioenfonds zich tussen 100% en 110% bevindt, en het (dus) niet mogelijk is om de overgedragen gepensioneerden een toeslag te verlenen. Als de gepensioneerden een toeslag krijgen, moeten de slapers immers eenzelfde toeslag krijgen. Maar de slapers zitten nog bij het pensioenfonds dat op basis van zijn dekkingsgraad van minder dan 110% geen toeslagen mag verlenen. En als de slapers geen toeslag kunnen krijgen, betekent een strikte toepassing van artikel 58 dat ook de gepensioneerden geen toeslag kunnen krijgen. Het pensioenbestuur kán in deze situatie dus geen evenwichtige belangenafweging maken.

Oplossing is eenvoudig. Vervang in artikel 58 van de Pensioenwet ‘in dezelfde pensioenregeling’ door ‘in de door dezelfde pensioenuitvoerder uitgevoerde zelfde pensioenregeling.’ Daardoor is het mogelijk een carve out te realiseren, die voor alle direct betrokkenen een bevredigend resultaat oplevert.

Of en wanneer het pensioenfonds overgaat tot het daadwerkelijk uitvoeren van een carve out blijft uiteraard een beslissing van het bestuur. Daarbij geldt de voorwaarde van evenwichtige belangenafweging onverminderd en toetst DNB of hiervan sprake is. De voorgestelde wetswijziging leidt er niet toe dat een pensioenfondsbestuur een carve out móét doen, maar leidt er toe dat zij dit kán doen als dat in het kader van de evenwichtige belangenbehartiging voor alle betrokkenen nuttig is. DNB blijft de bevoegdheid houden om een verbod tot waardeoverdracht op te leggen als de toezichthouder vindt dat hiervan geen sprake is.

Herman Kappelle is bijzonder hoogleraar fiscaal pensioenrecht aan de VU Amsterdam en directeur Aegon Adfis.

© Sat Jun 24 09:07:05 CEST 2017 Pensioen Pro. Alle rechten voorbehouden.