Zelfstandig verder, zonder zekerheden

  • André de Vos, Fotografie Peter Strelitski
  • 04 mei 2017

Het Pensioenfonds Delta Lloyd moet het sinds begin dit jaar helemaal op eigen kracht doen nu de werkgever niet langer de herverzekering van de verplichtingen betaalt. ‘We zouden een dief van onze eigen portemonnee zijn als we niet voor eigen beheer hadden gekozen.’


Theo Krekel (directeur) en Rob van Mazijk (voorzitter bestuur) runnen al jaren een eigen pensioenfonds. Op papier althans. Want het pensioenfonds van Delta Lloyd is weliswaar al decennia zelfstandig, in de praktijk lag het beleid lange tijd vast. De nominale verplichtingen van het fonds waren tot een waarde van 105% herverzekerd door Delta Lloyd en tot zes jaar geleden garandeerde de werkgever ook de indexatie. Het renterisico was voor 90% afgedekt.
 

‘Wij vroegen ons ook wel eens af, wat besturen we nu eigenlijk?,’ lacht Theo Krekel. ‘We liepen weinig risico. Alles was verzekerd en de indexatie hoeven we pas sinds 2011 zelf uit de overrente te betalen. In die tijd kwam er meer aandacht voor pensioenen en werden er meer eisen gesteld aan de governance. Daarom was iedereen altijd blij dat we een ‘eigen’ pensioenfonds hadden en geen verzekerde regeling. De betrokkenheid en de governance zijn veel sterker bij een eigen fonds. Dat we altijd zelfstandig waren, gaf ons meer vrijheid bij de beslissing over hoe we verder moesten. We hadden immers de optie om zelfstandig door te gaan. Dat is lastiger als je in een verzekerde regeling zit. Daar kun je het geld moeilijker uit halen.’
 

Vier opties
 

Het verhaal is bekend. Ondernemingen willen af van de financiële risico’s die pensioenregelingen met een vaste uitkering met zich meebrengen. Dalende rente of andere tegenvallers op pensioenvlak hebben vanwege de enorme opgebouwde vermogens veel invloed op de balans van de moederonderneming en vormen een stoorzender voor het beleid. Ook Delta Lloyd wilde af van de verplichtingen rond de db-regeling.
 

Delta Lloyd was lange tijd een gulle sponsor van het pensioenfonds. Zo betaalde de werkgever tot 2011 de indexatie van de pensioenen. De herverzekering van de pensioenen – de garantie dat de nominale verplichtingen altijd gedekt zouden zijn – kwam vervolgens ter discussie te staan. Die kostte bij de lage rente op het laatst rond de €15 mln per jaar.
 

Begin 2016 werd de herverzekering verlengd voor één jaar. Het bestuur moest vervolgens beslissen hoe het nu verder moest. ‘We hadden vier opties,’ zegt voorzitter Rob van Mazijk. ‘Zelf als pensioenfonds de herverzekering betalen. Het opgebouwd vermogen premievrij achterlaten bij de herverzekeraar of onderbrengen bij een andere verzekeraar en voor de nieuwe premies verdergaan met een nieuwe collectieve dc-regeling, zoals bedrijven als ING en Shell hebben gedaan. In een apf opgaan – dat heeft Delta Lloyd immers zelf in huis. Of op eigen kracht verder.’
 

€150 miljoen
 

Zelf de herverzekering betalen bleek weinig zinvol. Delta Lloyd heeft een hoge dekkingsgraad (destijds 124%) en kon ook de afgelopen jaren steeds indexeren. Dat lukte alleen in 2011 (40%) en 2012 (60%) niet volledig. Uit berekeningen blijkt dat de kans op afstempelen de komende vijf jaar kleiner is dan 0,01%; de komende twintig jaar nog steeds ‘slechts’ 1,3%. Krekel: ‘Wil je dat lage risico verzekeren of wil je die garantiepremie inzetten om rendement mee te maken? Kijk, als onze dekkingsgraad 105% was, dan maak je een andere keuze. Maar nu was de beslissing vrij eenvoudig.’
 

De andere keuzes vielen ook snel af. De opgebouwde verplichtingen bij de herverzekeraar onderbrengen zou vanwege de lage rente duur uitpakken. Daar zou contractueel €150 mln extra bij hebben gemoeten om toekomstige risico’s en uitvoeringskosten af te dekken. ‘Bovendien ben je dan het geld en de mogelijkheid kwijt om daar overrendement op te maken,’ zegt Van Mazijk.
 

Ook het apf viel af. Het eigen apf van Delta Lloyd had op het moment dat het pensioenfondsbestuur moest kiezen nog geen vergunning. Bovendien moet het apf zich nog bewijzen. Krekel: ‘Het apf is meer iets voor fondsen die in de problemen zitten of te klein zijn om zelfstandig door te gaan. Dat speelt voor ons allebei niet.’
 

Hoge renteafdekking
 

Het werd dus zelfstandig verder gaan, zonder garanties. Sinds 1 januari zijn de risico’s van het fonds voor de deelnemers. ‘Dat is best een moeilijke boodschap om over te brengen,’ zegt Krekel. ‘Het lijkt alsof je zekerheid inlevert, maar de risico’s zijn vanwege de hoge dekkingsgraad klein. Vanwege onze goede financiële positie zouden we een dief van onze eigen portemonnee zijn als we niet in eigen beheer verder gaan, maar we worstelden met hoe we dat goed moesten communiceren. Uiteindelijk viel dat enorm mee. Iedereen begrijpt wel waarom we deze keuze hebben gemaakt.’
 

De hoge dekkingsgraad van het fonds is voor een groot deel te danken aan de hoge renteafdekking van liefst 90%. Die werd mede ingegeven door de herverzekering. Hoe hoger de renteafdekking, hoe lager immers de herverzekeringspremie. Krekel: ‘Los daarvan waren wij al vroeg doordrongen van het renterisico. We besloten in 2006 tot ruime afdekking. Daarmee waren we een van de eersten. In pensioenland golden aandelen toen nog als het grootste risico. Die afdekking heeft ons veel gebracht. In 2007 was onze dekkingsgraad gelijk aan het gemiddelde, nu zitten we in de top-5 van Nederland.’
 

‘Ik denk dat bij die keuze destijds meespeelt dat we een fonds zijn van een financiële instelling,’ zegt Van Mazijk. ‘Er is veel kennis in huis. Daar kun je als pensioenfonds gebruik van maken. Ik vraag me af of die deskundigheid overal voldoende aanwezig is geweest. Pensioenfondsen die het renterisico te laat hebben afgedekt, hebben in mijn ogen een blunder begaan.’
 

Aanvaring
 

Bij het ‘scheidingsproces’ van Delta Lloyd kreeg het pensioenfonds €15 mln mee van de werkgever ter compensatie van het vervallen van de herverzekering en nog eens €10 mln voor de premie-egalisatiereserve vanwege de overgang van een db-regeling naar een collectieve dc-regeling. De relatie met Delta Lloyd blijft nauw. Delta Lloyd Pensioenfonds Services doet de pensioenadministratie, die is overgegaan naar een nieuw administratiesysteem. De beleggingen blijven bij Delta Lloyd Asset Management. Krekel: ‘We zijn tevreden over de kwaliteit van de pensioenadministratie en het vermogensbeheer. De kosten van het vermogensbeheer zijn 0,14%, terwijl het gemiddelde voor de sector 0,48% is. De beleggingsperformance is op orde. We blijven de vermogensbeheerder wel uitdagen. En we hebben een beleggingsadviseur die ons daarbij helpt. In principe kunnen we altijd overstappen naar een andere partij, maar daar is nu geen noodzaak toe. En je moet wel zware argumenten aanvoeren; de werkgever is tenslotte ook stakeholder. Het zou een raar signaal zijn naar de buitenwereld. Ik denk dat wij eerder als showcase voor Delta Lloyd dienen.’
 

Delta Lloyd kende roerige jaren. Eerst de aanvaring met DNB over de beleggingen van de verzekeraar, nu de overname door NN. Het pensioenfonds moet zich buigen over eventuele consequenties. Lastige discussies, omdat Rob van Mazijk tevens coo is bij Delta Lloyd Asset Management. ‘We hebben sowieso de afspraak dat ik me niet bemoei met gesprekken tussen het fonds en de vermogensbeheerder, bij het fonds niet en bij het bedrijf niet. Bij besluiten met betrekking tot Delta Lloyd Asset Management stap ik uit de vergadering.’
 

Ander bestuursmodel
 

‘We volgen nu het overnameproces door NN,’ zegt Krekel. ‘We kunnen nog niet zeggen wat dat voor ons betekent, bijvoorbeeld als het vermogensbeheer naar NN gaat. Dan kijken we weer opnieuw en kunnen we stappen nemen, indien nodig. We zijn nu immers onafhankelijk van het bedrijf.’
 

De taken voor het pensioenfonds zijn per 1 januari een stuk zwaarder geworden. Vanwege de toegenomen risico’s moet er meer worden gerapporteerd aan DNB. Er is een risicomanager aangesteld en de beleggingscommissie is versterkt. Het beleggingsbeleid is voorlopig ongewijzigd, net als het rentebeleid. De afdekking blijft 90%. Van Mazijk: ‘We hadden de afgelopen maanden geld kunnen verdienen als we een lagere afdekking hadden gehad, omdat de rente iets is gestegen. Maar wil je als pensioenfonds echt op zulke korte termijnen beleid voeren? Voorlopig kan de rente nog 1,5% stijgen voordat onze afdekking geld gaat kosten in plaats van opleveren. Je kunt de hele discussie ook omdraaien. Als onze dekkingsgraad nog verder stijgt en we kunnen al onze verplichtingen nakomen en toekomstige indexaties financieren, waarom zouden we dan niet voor 100% afdekken?’
 

Met de nieuwe status dient zich een volgende discussie aan. Is het huidige, klassieke paritaire bestuursmodel nog passend? Tot nu werden bestuurders van zowel werkgevers- als werknemerskant intern geworven, keurig in evenwicht. Van Mazijk: ‘Nu de rol van de werkgever in het fonds zoveel kleiner is geworden kun je je afvragen of het paritaire model wel zo logisch is. Misschien kan het werkgeversaandeel kleiner? Het wordt ook steeds lastiger om een fonds te runnen met interne mensen. Ik moet dit formeel 1,5 dag per week doen, maar feitelijk doe ik het naast mijn fulltime baan. Het runnen van een pensioenfonds vereist steeds meer tijd, dat kun je er niet even bij doen. Daar komt het dubbele-pettenprobleem nog bij.’
 

Het bestuur heeft een lichte voorkeur voor het omgekeerde one-tiermodel, zoals recent een aantal grote ondernemingsfondsen dat heeft ingevoerd. De discussie over het nieuwe bestuursmodel moet nog worden afgerond.
 

Van Mazijk en Krekel verwachten dat het fonds de komende jaren een forse leercurve zal doormaken. Krekel: ‘We moeten het nu helemaal zelf doen. We moeten organisatorisch en administratief de puntjes op de i zetten. Dat is gelijk ook het leuke. Alle risico’s liggen bij het pensioenfonds. We zijn nu echt eindverantwoordelijk.’


Pensioenfonds Delta Lloyd in cijfers

(eind 2016)


Actieve deelnemers

3.700

Gewezen deelnemers (‘slapers’)

6.000

Pensioengerechtigden

3.500

Premie-inleg 2017

€53 mln

Uitvoeringskosten per deelnemer

€313

Belegd vermogen

€3,2 mrd

beleidsdekkingsgraad

124%

Kosten vermogensbeheer

0,14%

Renteafdekking

90%

Aandelen en vastgoed

25%

Vastrentend

75%