‘Pensioensector dreigt laatste Gallische dorp te worden’

  • André de Vos
  • 16 juni 2017

De pensioensector moet meer haast maken met veranderingen. Innovaties gaan te traag en zijn te oppervlakkig. ‘Als er niet snel genoeg wordt aangepast, verdwijnt de sector’, voorspelde hoogleraar pensioenmarkten Fieke van der Lecq donderdag in haar oratie aan de Vrije Universiteit.


Christian Clavier en Gérard Depardieu als de Galliërs Asterix en Obelix in de film ‘Asterix & Obelix tegen Caesar’ (1998). | Foto Hollandse Hoogte.

Volgens Van der Lecq loopt de Nederlandse pensioensector het risico ‘het laatste Gallische dorpje’ te worden in een veranderend Europees financieel landschap. Veranderingen in het Nederlandse pensioenstelsel zijn volgens haar onvermijdelijk vanwege vier ontwikkelingen: de vergrijzing, de verandering van de arbeidsmarkt, de ontwikkelingen in de financiële sector en de veranderde samenleving, met individualisering en een terugtrekkende overheid.

Verbeteringen voor vertrouwen

Fieke van der Lecq ‘Als de sector deze ontwikkelingen wil overleven, moeten er structurele aanpassingen plaatsvinden,’ aldus Van der Lecq. ‘Er zijn zaken onomkeerbaar mis gegaan, waardoor het vertrouwen in de pensioensector is verdwenen. Om dat vertrouwen terug te winnen moet er ook onomkeerbaar iets verbeteren.’ Die verbeteringen behelzen onder meer het afschaffen van de doorsneesystematiek, (verdere) verhoging van de pensioenleeftijd en meer aandacht voor (technische) innovaties. Technische vernieuwingen blijven in de pensioensector nog achter. Van der Lecq wijst erop dat digitale ontwikkelingen een groot deel van het bankbedrijf en het verzekeringsbedrijf overbodig gaan maken.

SER-prototype

Al sinds 2007 zijn er diverse rapporten geschreven over noodzakelijke veranderingen in de pensioensector, maar Van der Lecq ziet pas sinds het SER-advies ‘Toekomst pensioenstelsel’ uit 2015 echt bereidheid in de sector om na te denken over nieuwe types pensioenregelingen. Van der Lecq is zelf SER-lid en zit in de commissie die studeert op de pensioenen voor zzp’ers. ‘Het door de SER in 2016 ontwikkelde prototype van een nieuwe regeling is naar mijn mening uitlegbaarder dan de huidige zeer complexe cdc-regelingen, zonder dat noemenswaardig hoeft te worden ingeleverd op de pensioenresultaten.’

Natuurlijke selectie

Van der Lecq ziet ook positieve ontwikkelingen in de sector. De consolidatie in de pensioensector is een natuurlijk en noodzakelijk selectiemechanisme. Verdere schaalvergroting is volgens haar nodig. ‘Door schaalvoordelen zullen er enkele grotere spelers overblijven, die elkaar qua uitvoeringskosten minder ontlopen, zodat zij in toenemende mate gaan concurreren op andere proposities, waaronder hun ethiek.’ Ook is ze enthousiast over het ontstaan van nieuwe pensioenvehikels, zoals het algemeen pensioenfonds.

Fundamenteel onderzoek

Innovaties kunnen in gang worden gezet door fundamenteel onderzoek. Maar aan de uitwisseling van kennis tussen de wetenschap en de pensioensector valt nog veel te verbeteren. Het multidisciplinaire karakter van pensioenen maakt het voor wetenschappers moeilijk om over pensioen te publiceren in wetenschappelijke tijdschriften.

Op zijn beurt heeft de pensioensector moeite om wetenschappelijke inzichten in de praktijk toe te passen. De sector heeft volgens Van der Lecq de neiging selectief te winkelen in academische onderzoeken. ‘In de financiële economie zijn de voordelen van levenscyclusbeleggen bekend. Toch beleggen veel pensioenfondsen nog uniform en koesteren zij de doorsneeopbouw. De sector zet hoogleraren weg als studeerkamergeleerden als inzichten niet gelegen komen. En gaat over tot de orde van de dag als een spreekbeurt op een de vele pensioencongressen is afgelopen. Een riskante houding, gezien de grote evolutionaire druk op de sector. Overleven vraagt om innovaties.’

© 2017 Pensioen Pro. Alle rechten voorbehouden.